Tạo skill: biến kinh nghiệm thành quy trình Claude tự làm
Skill là quy trình chuẩn viết cho AI. Hai skill nên có đầu tiên: thiết kế theo nhận diện công ty (nền, font, logo) và thu thập tin tức ngành mỗi sáng.
Ví von: skill là quy trình chuẩn (SOP) viết cho AI
Trong nhà máy, một công nhân giỏi vẫn cần quy trình chuẩn dán ở đầu chuyền: bước nào trước, dung sai bao nhiêu, kiểm tra thế nào, lỗi hay gặp là gì. Nhờ đó người mới vào cũng làm ra sản phẩm giống người cũ. Skill là đúng tờ quy trình đó, viết cho Claude.
Không có skill: mỗi lần làm báo giá Sếp phải nhắc lại "màu đỏ này, font này, logo góc trái, hotline duy nhất, giá chưa VAT". Có skill: gõ /bao-gia, Claude tự làm đúng 100% quy tắc, và quy tắc đó dày lên theo từng lần Sếp góp ý.
Về mặt kỹ thuật, skill chỉ là một thư mục nhỏ có file SKILL.md:
Đầu file SKILL.md có hai dòng khai báo: name (tên) và description (mô tả khi nào dùng). Claude đọc mô tả này để tự kích hoạt skill khi việc Sếp giao khớp, hoặc Sếp gõ /design-abc để gọi đích danh.
.claude/skills/ trong thư mục dự án — skill của công ty, đi cùng workspace, commit được. ~/.claude/skills/ trong thư mục người dùng — skill cá nhân, dùng ở mọi dự án. Skill thiết kế và bản tin ngành nên để trong dự án.
Cách tạo skill nhanh nhất: bảo Claude tự viết, rồi sửa theo kết quả
Sếp không cần viết SKILL.md bằng tay. Khung prompt chung cho mọi skill:
Hãy tạo skill tên "ten-skill" trong .claude/skills/, gồm SKILL.md (có name, description) và thư mục references/ nếu cần. - KHI NÀO DÙNG: mô tả tình huống kích hoạt, ví dụ "khi tôi yêu cầu làm báo giá, đề xuất, catalogue gửi khách". - ĐẦU VÀO: Claude cần hỏi tôi gì / đọc file nào trước khi làm. - CÁC BƯỚC: liệt kê theo thứ tự, bước nào phải dừng chờ tôi duyệt. - QUY TẮC KHÔNG ĐƯỢC VI PHẠM: … - KẾT QUẢ: file gì, lưu ở đâu, đặt tên thế nào. - KIỂM TRA TRƯỚC KHI BÁO XONG: checklist tự soát. - BẪY ĐÃ BIẾT: để trống, tôi sẽ bổ sung dần. Viết SKILL.md ngắn gọn, dưới 120 dòng; chi tiết dài để vào references/. Xong thì chạy thử skill với một việc mẫu để tôi xem.
Sau đó là vòng lặp cải tiến — chính là thứ làm skill có giá trị hơn mọi prompt lẻ:
Skill dựng video của tôi có một file LESSONS.md. Mỗi video xong, tôi nhận xét ("chữ đừng để ở đáy khung vì nền tảng che mất", "không nói tên model, người xem không biết"), Claude ghi vào đó và vào tài liệu tham chiếu của skill. Câu tôi hay nói: "video sau chạy trên bộ luật dày hơn video trước". Sau 10 video, bộ luật có hơn 30 điều — và tôi gần như không còn phải nhận xét lại điều cũ.
Bộ skill thiết kế của Roboworld cũng đi đúng cách này: một bộ nhận diện chung (design-rbw.md + một thư viện Python) và ba chế độ dùng chung bộ đó — việt hoá tài liệu hãng, văn bản nội bộ, tài liệu trình khách. Sửa nhận diện một chỗ, cả ba cùng đổi, không bao giờ lệch thương hiệu.
Skill 1 — Thiết kế theo nhận diện công ty (nền, font, logo)
Mục tiêu: mọi thứ Claude làm ra — báo giá PDF, slide, landing gửi khách, ảnh bìa — đều nhìn là biết của công ty Sếp, không cần Sếp nhắc màu, nhắc font.
Bước 1 — Chuẩn bị tài sản nhận diện (30 phút, Sếp tự làm hoặc nhờ bộ phận marketing)
Gom vào 00-nhan-dien/:
| Thứ cần | Yêu cầu | Nếu chưa có |
|---|---|---|
| Logo | PNG nền trong suốt, 2 bản: màu (dùng trên nền sáng) và trắng (dùng trên nền tối). Bản ngang + bản icon vuông nếu có | Bảo Claude tách nền từ file có sẵn; hoặc chỉ dùng tên công ty bằng font tiêu đề |
| Font | Tối đa 2 font: một cho tiêu đề, một cho nội dung. File .ttf/.otf, hoặc tên Google Font (miễn phí, có tiếng Việt: Be Vietnam Pro, Inter, Montserrat) | Chọn 1 Google Font có đủ dấu tiếng Việt — Claude gợi ý 3 bộ cho Sếp chọn |
| Màu | 3–5 mã màu hex: màu chủ đạo, màu nhấn, màu nền tối, màu nền sáng, màu chữ phụ | Bảo Claude đọc màu từ logo và website hiện có, đề xuất bảng màu |
| Nền / bìa | Chọn kiểu: nền tối + vệt sáng màu nhấn (trang trọng, hợp bìa và slide) hoặc nền sáng + dải màu (hợp tài liệu đọc dài, báo giá) | Claude dựng 2 phương án bằng CSS, Sếp chọn |
| Ảnh | 5–10 ảnh nhà máy, sản phẩm, đội ngũ chất lượng tốt, đặt tên có nghĩa | Để sau; skill vẫn chạy được với sơ đồ tự vẽ |
| Ví dụ đẹp | 1–2 tài liệu cũ Sếp thấy đẹp (PDF) để Claude học bố cục | Bỏ qua |
Bước 2 — Giao Claude viết skill
Hãy tạo skill "design-abc" trong .claude/skills/ để MỌI tài liệu anh làm ra (PDF, slide HTML, landing, ảnh bìa, biểu đồ) đều theo nhận diện công ty tôi. ĐỌC TRƯỚC: toàn bộ 00-nhan-dien/ (logo, font, ảnh, ví dụ đẹp). Nếu chưa có bảng màu, hãy đọc màu từ logo và đề xuất 5 mã hex để tôi chốt. VIẾT references/nhan-dien.md gồm: 1. Bảng màu: tên gọi dễ nhớ + mã hex + dùng cho việc gì (tiêu đề, nhấn, nền, callout). 2. Font: tiêu đề dùng font A (luôn IN HOA hay không?), nội dung dùng font B với các độ đậm; cấm font thứ ba. 3. Logo: file nào dùng trên nền sáng, file nào trên nền tối, kích thước tối thiểu, khoảng trống quanh logo, vị trí mặc định (góc trên trái). 4. Nền chuẩn: mô tả bìa (nền tối #… + vệt sáng màu nhấn tụ giữa-dưới) và trang nội dung (nền sáng). 5. Thành phần: tiêu đề trang, kicker (dòng nhãn nhỏ phía trên tiêu đề), callout, bảng (màu header, kẻ dòng), chân trang (tên công ty · website · số trang), trang kết. 6. Quy tắc nội dung: hotline duy nhất 0xxx; tên công ty viết đúng "Công ty TNHH …"; số tiền định dạng 1.000.000 đ; không bịa số — số nào không có trong 02-kien-thuc/ thì hỏi. 7. Thang chữ cho 3 loại: tài liệu in A4, slide 16:9, video dọc (chữ phải to hơn nhiều). VIẾT SKILL.md: khi nào dùng (mọi tài liệu gửi ra ngoài hoặc trình bày), các bước (đọc nhan-dien.md → dựng → tự chụp ảnh kiểm tra → báo tôi), checklist trước khi báo xong (đúng font, đúng màu, logo đúng bản, hotline đúng, không chữ tràn), và mục "Bẫy đã biết" để trống. Xong hãy chạy thử: dùng skill làm một báo giá 1 trang A4 (PDF) cho khách mẫu, với 2 sản phẩm lấy từ 02-kien-thuc/, kèm ảnh chụp trang để tôi duyệt.
Bước 3 — Thử, góp ý, ghi vào skill
Nhận xét bản báo giá vừa rồi: logo quá to, tiêu đề phải in hoa, bảng giá thiếu cột "đã gồm VAT", chân trang thiếu website. Hãy sửa file báo giá, và GHI các điểm này vào skill design-abc (mục quy tắc hoặc Bẫy đã biết) để lần sau không lặp lại. Cho tôi xem diff của SKILL.md.
(1) Một font thương hiệu của chúng tôi khi nhúng thẳng file TTF lên web làm chữ "c" bị vẽ thành "o" ở cỡ chữ lớn — chỉ lộ khi chụp màn hình bằng Chromium. Giải pháp: chuyển sang WOFF2 bỏ hint. (2) Font không có ký hiệu ✔ ✘ → ô bảng PDF ra trống không báo lỗi. Quy tắc trong skill: dùng chữ CÓ/KHÔNG, và luôn chụp ảnh trang để soi trước khi báo xong.
Skill 2 — Thu thập tin tức ngành mỗi sáng
Mục tiêu: 7h sáng, Telegram của Sếp có một bản tin 5–10 dòng: tin ngành (giá nguyên liệu, chính sách, đơn hàng FDI), tin về đối thủ, tin về khách hàng lớn, kèm link gốc. Đọc 3 phút trước giờ giao ban. Không bịa, tin nào cũng có nguồn.
Bước 1 — Chốt nguồn và tiêu chí (10 phút)
- Nguồn báo (có RSS, Claude tự tìm địa chỉ): VnExpress Kinh doanh, CafeF, Báo Đầu Tư, VietnamBiz, The Leader, báo ngành của Sếp (ví dụ Tạp chí Công Thương, Vietnam Textile…).
- Từ khoá theo dõi: tên 3 đối thủ, tên 5 khách hàng lớn, 5 từ khoá ngành (giá thép, giá hạt nhựa, thuế đối ứng, KCN Bắc Ninh…).
- Tiêu chí lọc: trong 24 giờ; ưu tiên tin ảnh hưởng tới đơn hàng, chi phí, chính sách; bỏ tin giải trí, tin PR không nguồn.
- Email (tuỳ chọn): nếu đã nối Gmail ở Phần 2, thêm mục "3 email quan trọng chưa trả lời".
Bước 2 — Giao Claude viết skill
Hãy tạo skill "tin-tuc-nganh" trong .claude/skills/. CẤU HÌNH lưu ở .claude/skills/tin-tuc-nganh/references/cau-hinh.json: - nguon_rss: VnExpress Kinh doanh, CafeF, Báo Đầu Tư, VietnamBiz, [báo ngành của tôi] — anh tự tìm địa chỉ RSS chính thức, ghi kèm. - tu_khoa: đối thủ [X, Y, Z]; khách hàng lớn [A, B, C]; ngành [giá thép, giá hạt nhựa, thuế đối ứng, FDI Bắc Ninh]. - gui_telegram: chat_id đọc từ 40-web/.env. CÁC BƯỚC khi chạy: 1. Tải các RSS (24 giờ gần nhất). Với từ khoá, tìm thêm bằng tìm kiếm web nếu RSS không có. 2. Chấm điểm từng tin theo tiêu chí: ảnh hưởng đơn hàng / chi phí / chính sách / đối thủ / khách hàng. Chọn tối đa 8 tin. 3. Mỗi tin: 1 dòng tiêu đề ngắn gọn bằng lời tôi hiểu được + 1 dòng "ảnh hưởng tới công ty tôi thế nào" + link gốc. KHÔNG bịa, KHÔNG suy diễn số liệu không có trong bài. 4. Nếu đã nối Gmail: thêm mục "Email cần để ý" — 3 thư trong 24 giờ từ khách/đối tác chưa trả lời (người gửi, chủ đề, 1 dòng tóm tắt). 5. Lưu bản tin thành 50-bao-cao/ban-tin/YYYY-MM-DD.md, rồi gửi Telegram theo mẫu: 🌅 Bản tin sáng DD/MM 📌 Ngành (n tin) … 🏭 Đối thủ … 🤝 Khách hàng … 📧 Email … — mỗi tin một dòng, link ở cuối dòng. 6. Không có tin đáng kể thì nói thẳng "hôm nay không có tin đáng chú ý", đừng độn. Chạy thử ngay một bản tin cho tôi xem trên Telegram, rồi hướng dẫn tôi đặt lịch 7h sáng hằng ngày.
Bước 3 — Đặt lịch chạy tự động
Trong ứng dụng Claude Desktop có mục Routines (lịch chạy tự động). Bảo Claude: "tạo routine chạy /tin-tuc-nganh lúc 7:00 hằng ngày". Hai lưu ý thật:
- Chạy tay lần đầu bằng nút "Run now" và bấm Cho phép cho từng công cụ (đọc RSS, gửi Telegram, đọc Gmail). Quyền được nhớ; từ hôm sau chạy không hỏi. Bỏ bước này thì 7h sáng routine đứng chờ Sếp bấm.
- Máy phải bật và ứng dụng phải mở lúc 7h. Máy tắt thì hôm đó không có bản tin; bật lại thì hôm sau chạy bình thường. Muốn chạy kể cả khi máy tắt, chuyển routine sang chạy trên đám mây (tính năng Scheduled tasks) — hỏi Claude khi cần.
Bản tin của tôi có thêm một mục "robot & AI": tin hãng PUDU ra model mới, đối thủ ký hợp đồng ở đâu, bệnh viện nào vừa thí điểm robot. Có sáng, bản tin báo một tỉnh ban hành kế hoạch số hoá trung tâm hành chính công — chiều hôm đó tôi đã có landing giới thiệu robot lễ tân gửi cho đúng đơn vị ấy. Giá trị của bản tin không nằm ở số tin, mà ở việc nó lọc theo đúng việc Sếp đang làm.
Ba skill tiếp theo nên có
| Skill | Kích hoạt khi | Làm gì | Dựa trên |
|---|---|---|---|
/bao-gia | "Làm báo giá cho khách X" | Hỏi thiếu gì → lấy giá từ 02-kien-thuc → dựng PDF bằng design-abc → ghi nhật ký vào hồ sơ khách → dừng chờ Sếp duyệt trước khi gửi | Skill thiết kế + sổ dự án |
/bao-cao-san-xuat | Mỗi tối 18h, hoặc "tổng hợp sản xuất hôm nay" | Đọc file Excel tổ trưởng nộp vào 20-san-xuat/ → so kế hoạch → nêu 3 bất thường → gửi Telegram ban giám đốc | Excel có sẵn của xưởng |
/soat-truoc-khi-gui | Trước khi gửi bất kỳ tài liệu nào ra ngoài | Soát: giá đúng bảng, ghi rõ VAT, hotline đúng, tên công ty đúng, chức danh đúng, không lộ ghi chú nội bộ → trả ĐẠT / KHÔNG ĐẠT kèm từng lỗi. Không sửa, chỉ báo | Quy tắc trong CLAUDE.md |
Ở Roboworld, sau khoảng 6 skill tôi tách thêm agent — các "nhân sự chuyên môn" (phân tích · lập trình · kiểm thử · đóng gói · soát xuất) mà skill điều phối gọi lần lượt, mỗi agent có quyền khác nhau (người kiểm thử không được sửa). Đó là bước sau; với Sếp, 2 skill ở trên + 3 skill trong bảng là đủ cho 6 tháng đầu.
Kết: vòng lặp làm Claude giỏi dần lên
Toàn bộ 5 phần gói lại trong một vòng lặp mà Sếp sẽ quay mỗi tuần:
Khác với nhân sự người thật, trợ lý này không quên điều đã ghi, không nghỉ việc mang theo kinh nghiệm. Sau ba tháng, thứ Sếp có không chỉ là vài website và báo cáo — mà là bộ quy trình của công ty đã được viết ra thành chữ, chạy được, và ai tiếp quản cũng dùng được. Với một doanh nghiệp sản xuất đang đau vì "mỗi phòng một kiểu", riêng điều đó đã đáng một buổi chiều cài đặt.